So sánh cảm xúc mùa thu của thi nhân trong “Đây mùa thu tới” và “Đất nước”

0
113

Đề bài: Trước Cách mạng tháng Tám, Xuân Diệu có bài “Đây mùa thu tới”. Sau Cách mạng, Nguyễn Đình Thi trong bài thơ “Đất nước” cũng nói đến mùa thu. Anh (chị) hãy so sánh hai trạng thái cảm xúc của thi nhân trong hai cảnh thu đó

Mở bài: So sánh cảm xúc thi nhân trong “Đây mùa thu tới” và “Đất nước”

Mùa thu vốn là đề tài lớn trong thơ ca Việt Nam. Các thế hệ thi sĩ từ xa xưa đến nay đều lấy cảm hứng từ mùa thu để dệt nên những bức tranh tuyệt đẹp cho đời. Cảm hứng về mùa thu, mùa thu ở Việt Nam, nhất là khi thu vừa chợt đến, thường rất đẹp. Nhưng trong cái đẹp ấy lại thường chứa cái buồn, điều ấy là do mỗi thi nhân, do không khí của thời đại mà họ sống. Hai nhà thơ Xuân Diệu và Nguyễn Đình Thi cũng viết về mùa thu nhưng ở hai bài Đây mùa thu tới Đất nước lại có những nét riêng bởi cách nhìn, cách cảm riêng của mỗi nhà thơ.

Thân bài: So sánh cảm xúc thi nhân trong “Đây mùa thu tới” và “Đất nước”

Thật ra giữa mùa thu trong bài thơ của Xuân Diệu và mùa thu trong bài thơ của Nguyễn Đình Thi có nhiều nét giống nhau bởi cả hai nhà thơ đều miêu tả những nét thu chung của một miền đất nước. Ta bắt gặp trong hai bài thơ cái se lạnh của khí trời mới bắt đầu chớm thu, cái vắng vẻ của con đường lúc vào thu. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa hai thời đại, hai thời kỳ mà cái mốc phân định rõ là một cuộc đổi đời lớn: trước và sau Cách mạng tháng Tám.

so sanh cam xuc mua thu cua thi nhan trong day mua thu toi va dat nuoc 22

Trước Cách mạng tháng Tám, mọi người sống trong cảnh nước mất nhà tan, bao trùm lên tâm trạng của con người lúc này là tâm trạng của người dân mất nước. VÌ vậy người đọc không lạ khi thấy Xuân Diệu nhận ra mùa thu từ nỗi buồn. Đây không phải là nỗi buồn nhè nhẹ, êm êm, lặng lặng mà là nỗi buồn thê lương:

Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang

Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng.

Thay vào hình ảnh cây ngô đồng thường xuất hiện trong thơ cổ là hình ảnh ”rặng liễu đìu hiu”, bao lá cành đều rủ xuống để rơi hàng ngàn giọt lệ. Không chỉ là một cảnh thu buồn khiến cho con người buồn mà chính cảnh thu đã thấm đẫm nỗi buồn. Dưới con mắt của Xuân Diệu, rặng liễu có dáng đứng như những thiếu phụ chịu tang đang tuôn “lệ ngàn hàng” khiến trong thơ Xuân Diệu, nỗi buồn trong nhà thơ càng nhân lên gấp bội. Cảnh thu buồn một nỗi thê lương, nó vỡ ra thành tiếng khóc và đọng lại thành hàng ngàn giọt lệ. Mùa thu còn là mùa vàng của lá dệt thành chiếc áo “mơ phai dệt lá vàng” rất điển hình cho mùa thu của đất nước.

Trong tâm trạng buồn của mình, với Xuân Diệu, mùa thu chính là mùa của sự tàn phai:

Hơn một loài hoa đã rụng cành

Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh

Những luồng run rẩy rung rinh lá

Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh.

so sanh cam xuc mua thu cua thi nhan trong day mua thu toi va dat nuoc 11

Mùa thu đến hoa rụng, lá rơi có gì là lạ. Nhưng những luồng run rẩy rung rinh lá nói đến gió mà không thấy gió những nhánh khô gầy trơ trọi mong manh như mong mỏi sự sống. Mùa thu mang đến cho cảnh vật sự tàn úa, nhợt nhạt, vắng lặng buồn bã, lạnh lẽo từ vầng trăng đến ngọn núi, từ ngọn gió đến những chuyến đò ngang. Cái tàn phai ấy không chỉ xảy ra với thiên nhiên mà còn xảy ra với con người. Nỗi buồn ấy thấm đẫm cảnh vật trên mặt đất, thấm lên tận trời cao, nỗi buồn của lòng người cũng tràn ra khắp chốn:

Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ

Non xa khởi sự nhạt sương mờ

Đã nghe rét mướt luồn trong gió

Đã vắng người sang những chuyến đò

Môi vẩn từng không chim bay đi

Khi trời u uất hận chia ly

Ít nhiều thiếu nữ buồn không nói

Tựa cửa nhìn xa nghĩ ngợi gì.

Mùa thu đã được tác giả cảm nhận bằng mọi giác quan. Mùa thu đau buồn héo úa tàn phai, u uất, chia ly, đó là hồn thu hay chính hồn tác giả? Sự trùng hợp ở đây có lẽ là đương nhiên. Các thiếu nữ kia không nói lời nào mà hồn thu đã chứa đầy trong mắt. Tâm hồn của các nàng cũng hóa vào tâm hồn thu. Nỗi buồn thu len vào, thấm sâu mà chẳng rõ từ đâu, chỉ biết tấm lòng nhà thơ đang trải ra.

Cảm nhận về mùa thu của Xuân Diệu là vậy còn cảm nhận về mùa thu của Nguyễn Đình Thi qua bài Đất nước thì sao? Bài thơ Đất nước được Nguyễn Đình Thi thao nghén trong một thời gian dài, gần như suốt cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc. Trời đất lúc này đang vào thu trong cái dịu nhẹ của mình, mặc dầu đang chiến tranh nhưng mùa thu vẫn rất đẹp, rất thơ:

Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu thay áo mới.

Hình ảnh mùa thu hiện ra trong tâm tưởng của người thanh niên trí thức phải xa thủ đô để đi theo tiếng gọi của cách mạng. Mùa thu hiện ra với vẻ “sáng” và “trong” của trời và đất. Đây là những nét vẽ muôn đời của mùa thu, lại thêm hương vị của mùa thu nữa là “hương cốm mới”. So với Xuân Diệu, Nguyễn Đình Thi bắt đầu của cảm xúc mùa thu thật khác. Ở Xuân Diệu cảm xúc của mùa thu được bắt đầu từ cái buồn thê lương. Còn cảm xúc về mùa thu của Nguyễn Đình Thi được bắt đầu từ sự trong sáng thanh thản, từ niềm vui hạnh phúc. Ngay trong bài thơ này Nguyễn Đình Thi cũng nêu lên sự so sánh hai trạng thái cảm xúc của mình về mua thu trước kia và khi đứng trước mùa thu hiện tại:

Sáng sớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may

Người ra đi đầu không ngoảnh lại

Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.

Mùa thu đến được bắt đầu từ cái “chớm lạnh”, cái “chớm lạnh” này không chỉ đến với trái đất, với lá cây ngọn cỏ mà đến cả “trong lòng Hà Nội”. Bức tranh mùa thu hiện ra sau cái chớm lạnh thật đẹp, nhưng sao mà buồn quá. Cái buồn kéo dài theo những phố dài xao xác hơi may, hiện rõ cái dáng đi “đầu không ngoảnh lại”, những tâm hồn thấm thía cái “chớm lạnh” trong khoảnh khắc đầu thu, in sâu những gì thơ mộng đang lùi lại phía sau. Cái buồn như đọng lại trên cả không gian thềm nhà tuy đầy nắng nhưng trống vắng làm sao.

so sanh cam xuc mua thu cua thi nhan trong day mua thu toi va dat nuoc 33 1

Đoạn thơ trên là cảm xúc về mùa thu xưa. Còn mùa thu nay thì sao?

Mùa thu nay khác rồi

Tôi đứng nghe vui giữa núi đồi

Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha.

Quả thật “mùa thu nay khác rồi”, khác từ con người đến cảnh vật. Dứt hẳn cái dáng đi “đầu không ngoảnh lại”. Giờ đây con người đứng trước mùa thu kháng chiến lồng lộng hiên ngang, tự hào giữa đất trời để “vui nghe” âm thanh tươi vui của cuộc sống. Mùa thu nay không còn âm thầm lặng lẽ mà sống động, tươi vui. Không còn cái buồn hắt hiu, không còn cái run rẩy trong thơ Xuân Diệu và không còn cái “xao xác hơi may” ngay cả trong thơ Nguyễn Đình Thi. Ngọn gió thu giờ đây đã được thay áo mới, không những đẹp và vui, không những “trong biếc”, “nói cười” mà lại “nói cười thiết tha”. Đúng là niềm vui toát lên qua từng câu chữ của Nguyễn Đình Thi. Đây không chỉ là niềm vui của nhà thơ, mà đây là niềm vui bất tận, vô bờ bến của dân tộc ta sau Cách mạng tháng Tám. Tâm trạng của Nguyễn Đình Thi là tâm trạng vui của người dân được sống trên một đất nước độc lập, niềm vui và tự hào được làm chủ đất nước. Mùa thu không chỉ đẹp khi buồn, vì buồn mà còn cả khi vui, đẹp vì vui.

Kết luận: So sánh cảm xúc thi nhân trong “Đây mùa thu tới” và “Đất nước”

Mỗi bài thơ là một giai điệu khác nhau về mùa thu. Cả hai bài thơ Đây mùa thu tới của Xuân Diệu và Đất nước của Nguyễn Đình Thi đều đẹp, đều có giá trị nhân văn. Qua sự cảm nhận về mùa thu của hai tác giả, ta nhận ra những vẻ đẹp rất khác nhau của mùa thu, làm ta càng thêm yêu mùa thu của quê hương, thêm yêu đất nước.

 

 

 

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here